Ek is besonder trots op hierdie deel van die webblad, Ek het hierdie verslag op E Bay gekoop weens die opskrif daarvan "Beaten by the Boers" Dit was eers toe ek dit ontvang het dat ek agtergekom het dit gaan oor een van my voor ouers, Gen Piet Joubert !

Druk gerus op die foto's om die verslag om 'n vergrote weergawe te sien.

Oorsake van die eerste Anglo-Boere Oorlog

Oorsake van die eerste Anglo-Boere Oorlog

16 Desember 1880 tot 23 Maart 1881
Die eerste Anglo-Boere oorlog staan ook bekend as die Eerste Transvaalse oorlog vir onafhanklikheid aangesien daar konflik ontstaan het tussen die Britte en die Boere van die Traansvaalse Republiek of Zuid-Afrikaansche Republiek (ZAR). Die Boere kon egter staatmaak op hulp van hulle bure in die Oranje Vrystaat.

Daar was verskeie oorskake vir die uitbreek van die Eerste Anglo-Boere Oorlog :
1. Die uitbreiding van die Britse Empire
2. Probleme binne die Transvaalse regering
3. Dir Britse anneksasie van Transvaal
4. Die Boere se teenkanting teen Britse beheer in Transvaal.

Die uitbreiding van die Britse Empire

Die 4de “Earl of Canarvon” was die Britse sekretaris van State oor die Kolonies onder die Premierskap van Minister Benjamin Disraeli. Hy was die premier van 1868 tot 1880 teen die tyd dat die Britse regering hulle Empire uitgerbrei het.

Carnarvon wou ‘n konfederasie vorm met al die Britse colonies, onafhanklike Boere republieke en onafhanklike Afrikaanse groepe in Suid- Afrika onder Britse beheer. Teen 1876 besef hy dat dit nie vreedsaam haalbaar is nie. Hy het onder andere aan Disraeli gesê “By acting at once, we may ... acquire ... the whole Transvaal Republic after which the Orange Free State will follow.”
Hy was bereid om met mag die konfederasie ‘n werklikheid te maak, ‘n feit wat bewys is met die Anglo-Zulu oorlog in 1879.

Probleme binne die Transvaalse regering

T.F.Burgers was die president van die Transvaalse Republiek van 1872 tot en met die anneksasie in 1877. Die Republiek was in ‘n ernestige geldelike krisis, grootliks omdat daar toe reeds ‘n oorlog aan die gang was tussen die Boere en die Pedi onder leierskap van Sekhukhune, in die Noord Oos Transvaal en omdat die Boere nie hulle belasting betaal het nie.

Die Transvaalse publiek was ongelukkig met die leierskap en omdat Sekhukhune ingestem het tot vrede in Februarie 1877 en gewillig was om ‘n boete aan die Republiek te betaal, dit was egter te laat. Carnarvon stuur vir Sir Theophilus Shepstone, die voormalige Sekretaris van naturele sake in Natal na die Transvaal as ‘n spesiale kommisaris. Shepstone ariveer in Transvaal op 22 Januarie 1877 met 25 man as bystand. Aan die begin was hy egter baie vaag oor sy doel. Hy het die swakhede in die Transvaal regering gebruik om die Boere bewus te maak van die gevare van bankrotskap in die staat en het gefokus op die regering se onbeholpenheid met die beheer oor swart mense soos die Pedi en die Zulu’s. Hierdie aksie het die Boerevolk gedemoraliseer.

Pres Burgers het baie wynig gedoen om te keer dat die Britte Transvaal oorneem. Shepstone het teen einde Januarie 1877 aan Burgers gesê wat sy intesnies was en Burgers het die Transvaalse regering probeer oortuig om die situasie erenstig op te neem, maar hulle het geweier om die dringendheid van die saak te sien.

Die Britse anneksasie van Transvaal

Carnarvon het gereken dat om Transvaal te annekseer die eeste stap in die rigting was van die konfederasie. Die engels sprekende mense in die Republiek was ten gunste vandie plan maar die Boere was teleurgesteld in hulle eie regering. Shepstone het gesê dat hy meer as 3000 handtekening het van mense wat gestem het om deel van die Britse Empire te word. Wat hy egter nie aan Carnarvon gesê het nie is dat daar egter meer Boere was wat teen hierdie gedagte was en wou hulle onafhanklikheid behou.

Op 12 April 1877 word die proklumasie van anneksasie op Kerk Plein in Pretoria gelees vir die Transvaalse Republiek. Daar was geen teenkanting nie en die “Union Jack” het die Transvaalse Vierkleur vervang as amptelike vlag. Dit was die dan die einde van die bestaan van die Transvaalse Republiek of Zuid-Afrikkasche Republiek (ZAR), maar het toe bekend gestaan as die Britse Kolonie van die Transvaalse Kolonie.

In Mei 1877 stuur die Volksraad ‘n sending na Engeland om seker te maak dat die Britse regering bewus is daarvan dat die meeste van die inwoners van die Transvaal Republiek nie saam stem met die anneksasie nie maar die poging het misluk. Hulle het ook die burgers gevra om nie tot geweld oor te gaan nie want dit sou ‘n negatiewe beeld na Britanje stuur.

Die Boere se teenkanting teen Britse beheer in Transvaal

Die voormalige President T.F. Burgers en ander mense wat lojaal was aan die Transvaalse Republiek het hul teenkanting teen die anneksasie uitgespreek en Paul Kruger en E.J.P. Jorissen is in 1877 na Londen, Engeland gestuur om hulle saak aan Carnarvon te gaan voorhou. Hulle het misluk en is in 1878 neem hulle ‘n petisie met meer as 6500 handtekeninge van Boere na London, maar die Britse regering het aangedring dat Transvaal onder Britse beheer bly.

Sir Theophilus Shepstone was nou die administarteur van die Transvaal Kolonie maar hy het dadelik besef dat om dit te beheer gaan baie moeiliker wees as die anneksasie. Die Britse regering het die Boere belowe dat hulle, hul sal toelaat om ‘n vorm van self-regering te behou maar Shepstone was baie traag om die proses aan die gang te kry. Die Kolonie was steeds amper bankrot en Britse planne om ‘n spoorlyn na Delagoa Baai te bou is op die ys geplaas.

Deur die tyd het Shepstone al hoe meer ongewild geraak by die Kolonie se kantoor in London. Britse Naturele kommesarise het probeer om die swart mense te beheer in die gebied, maar hulle kon nie daarin slaag om Sekhunkhune en die Pedi sovêr te kry om die boete wat hulle aan die voormalige Transvaal Republiek skuld te betaal nie aangesien die Britte nie genoeg soldate gehad he tom dit ten uitvoer te bring nie. Shepstone het ook daarin gevaal om die Zulu’s aan die Kolonie se suidoostelike grens te beheer en baie boere was verplig om hulle plase te verlaat. Sir Owen Lanyon het in 1879 vir Shepstone as administarteur vervang. In September 1879 is Sir Garnet Wolseley aangstel as die hoë kommisaris van Suid Oos Afrika en die goeverneur van Natal en Transvaal.

Die Anglo-Zulu oorlog van 1879 was veronderstel om die Britse beheer in Suid-Afrika te vergroot, maar het die teenoorgestelde uitwerking gehad. Die Zulu’s en die Pedi’s was in 1879 deur die Britte oorwin maar nie geweldadige Boere opposisie was aan die toeneem. In Januarie 1878 het ‘n groot groep Boere in Pretoria vergader om teen die anneksasie te protesteer. ‘n Ander Boere delegasie was in 1877 onderweg na London, maar hulle he took onsuksesvol teruggekeer in 1879 alhoewel hulle met Sir Michael Hicks Beach, Carnarvon se opvolger gepraat het.

Die Boere het egter gehoop dat die verkiesing in 1880 van die Liberale Party in Britanje die onafhankliheid van Transvaal sou beteken, maar die Eerste Minister, W.E.Gladstone, het aangedring op Britse beheer in Pretoria. Die Volksraad van die Oranje Vrystaat, suid van die Vaal Rivier het in Mei 1879 die Transvaalse Boere ondersteun in hulle oproep na die onafhanklikheid van Transvaal. Ook Boere van die Kaap Kolonie het hulle morele ondersteuning aan hulle mede volksgenote in die noorde gegee. In Oktober 1880 het ‘n nuus koerant van die Paarl in die Kaap Kolonie berig “Passive resistance is now becoming futile”

 

Eerste Vryheidsoorlog

Die Eerste Vryheidsoorlog was 'n konflik tussen Groot-Brittanje en die Boere van Transvaal, (die Suid-Afrikaanse Republiek). Dit het van Desember 1880 tot Maart 1881 geduur.

Oorsig

Dit het begin nadat Sir Theophilus Shepstone van Groot-Brittanje die Sandrivier-konvensie van 1852 verbreek het deur die Transvaal op 12 April 1877 te annekseer.

Daar was vier botsings en veldslae tussen die Boere en die Britte:

  • Bronkhorstspruit-konflik
  • Die Slag van Laingsnek
  • Die Slag van Ingogo, ook bekend as die Slag van Skuinshoogte
  • Die Slag van Majuba

Na Majuba is met vredesonderhandelinge begin en is daar op 21 Maart 1881 'n vredesooreenkoms geteken.

Oorlog

1877 anneksasie

Die oorlog het begin nadat Sir Theophilus Shepstone die Transvaal op 12 April 1877 geannekseer het. Die boere het geprotesteer en die oorlog het daarna uitgebreek.

11 November 1880, Potchefstroom

In November 1880 het die eerste openlike konflik tussen die Boere en Brittanje plaasgevind. PL Bezuidenhoudt het geweier om ekstra fooie te betaal op sy ossewa deur te sê dat hy reeds sy belasting betaal het. Die Britse owerhede het die wa gekonfeskeer. 100 manne onder leiding van Piet Cronje het die wa teruggeneem en aan Bezuidenhout terugbesorg.

20 Desember 1880, Bronkhorstspruit

Kolonel Anstruther se opmars van Lydenburg na Pretoria word by Bronkhorstspruit deur generaal Frans Jouberts met 150 man binne 10 min. vernietigend gestuit – 57 Britte dood, meer as 100 gewond. Boere: 2 dood, 5 gewond. Anstruther sterf.

28 Januarie 1881, Langsnek

Generaal Colley word met meer as 1000 man verpletterend verslaan – 83 dood en 111 gewond. Boere: 14 dood, 27 gewond. Britte vlug na hul kamp by Mount Prospect, maar Boere volg nie op nie.

8 Februarie 1881, Ingogo (Skuinshoogte)

Op die ou pad na Newcastle ongeveer 15 km suid van Mount Porspect verslaan genl. Niklaas Smit ‘n "vertoningsmag – bangmaakmag" onverwags suid van die Ingogo op Skuinshoogte. Colley se mag trek deur die nag terug. Boere volg nie op nie. Dooies en gewondes in treurige toestand agtergelaat. 76 Britte dood, 63 gewondes. Boere: 8 dood, 6 gewond.

27 Februarie 1881, Majuba

Slag van Majuba was die mees verwoestende veldslag – nie in omvang nie, maar in krysvernuf en politieke betekenis onberekenbaar groot. Britse ryk is tot in sy fondamente geskud. Transvaal het sy vryheid herwin. Naas Bloedrivier die belangrikste enkele gebeurtenis vir die Afrikanervolk in sy oorlewingstryd. 92 Britte dood, 135 gewond, 53 gevange. Boere: 1 gesneuwel (Bekker), 5 gewond.

 

Bronne:

http://www.boerevryheid.co.za/

http://af.wikipedia.org/wiki/Eerste_Vryheidsoorlog

Vaderlands Liedere - Transvaalse Volkslied

 

Sarie Marais.Com Tuis
Forum
Kontak Ons
Tuis
Die Begin
Groot Trek
Eerste Vryheids Oorlog
Tweede Vryheids Oorlog
Veldslae
Konsentrasie Kampe
Boere Generaals
Boere Helde
Fotos
Klank en video
Vlae
Nog Intrerresante feite